Is suiker het nieuwe roken?

Wafels, Pixabay

Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik loop altijd een week achter met mijn weekendkranten. Doordeweeks scan ik elke ochtend de krant snel op mijn telefoon-app, maar in het weekend is er ergens een achterstand ontstaan die ik niet meer krijg ingehaald.

Het voordeel is dat als je dan de krant alsnog leest, je het harde nieuws en de hypes van de week ervoor kunt overslaan, en je kunt concentreren op de onderzoeksverhalen en interviews met schrijvers, denkers en ondernemers. Een nadeel is dat je tijdens een jaar-in-nieuwsfeitenquiz nauwelijks een bijdrage levert aan de winkansen van je team, zo ontdekte ik pijnlijk tijdens afgelopen oud-en-nieuw.

In het FD van vorig weekend, 24 februari, stond een lezenswaardig artikel dat antwoord geeft op de vraag: is suiker het nieuwe roken? Ik heb het het afgelopen jaar vaak gehoord, vaak een beetje lachend of mokkend: ‘Je mag tegenwoordig ook niks meer’, of ‘Nu roken is aangepakt, is suiker het volgende dat niet meer mag’.

Ik wil niemand vertellen wat ze wel of niet mogen, maar het is wel interessant om te bekijken of de vergelijking hout snijdt. Volgens Bénédicte Ficq, de advocaat die de tabaksindustrie voor de rechter probeert te slepen, is dat niet het geval. Ze zegt in het FD: ‘Journalisten maken graag die vergelijking, maar die gaat gewoon niet op. Kijk maar naar de cijfers.’  Door roken overlijden vele malen meer mensen dan door bijvoorbeeld alcohol. Roken is ook al schadelijk en verslavend van zichzelf, terwijl bij suiker de lichamelijke verslaving niet bewezen is. Het Diabetesfonds zal geen rechtszaak beginnen tegen zoetfabrikanten, want ‘suiker zit vrijwel overal in, dan kom je al snel op een hellend vlak’.

Frisdrank- en snoepfabrikanten doen al aan zelfregulering om volkswoede en rechtszaken voor te zijn. Ik schreef eerder over Coca-cola, Heinz tomatenketchup, en  Blue Band hazelnootpasta met minder suiker.

Waar nog veel suiker in wordt rondgepompt, zijn gek genoeg juist de kinderkoekjes. Neem de Dorakoekjes waar ik eerder over schreef: de positief beleefde kinderfiguurtjes geven een onterecht gevoel van vertrouwen in de gezondheid van het product.

Voor de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding gaat het nog niet ver genoeg, lees ik  in het artikel van FD-redacteuren Jeroen Bos en Marieke ten Katen.  Een woordvoerder van de Alliantie wordt geciteerd: ‘De industrie heeft een heel ander idee over wat gezond en ongezond is dan wij. Daarom willen wij nu dat de politiek ingrijpt en zorgt voor een verbod op het gebruik van kinderidolen voor alle voeding die niet in de schijf van vijf past.”

Het lijkt paradoxaal, maar juist ook van consumenten, die alle die zoete verleidingen in het winkelwagentje blijven gooien, komt ook de vraag om regulering door de overheid. Dat merkte ik althans aan de reacties op mijn gastcolumn over suiker voor de Volkskrant. Waar bemoei je je mee, schreef een deel van de lezers. ‘Mogen we dan helemaal niks meer???’ om daaraan te voegen ‘De overheid moet gewoon regels instellen’.

Laten we dus toch nog maar een vergelijking maken met de anti-rookmaatregelen. Toen het rookverbod werd ingesteld in horeca, leek mij dat heel ongezellig. Mijn hele studententijd had ik in ruimtes doorgebracht waar het blauw stond van de rook. Het hoorde bij het uitgaansritueel, dat je na thuiskomst je kleren op het balkon legde, omdat de stank anders niet te harden was. Nu vind ik het al bijna niet te harden als iemand buiten een sigaret opsteekt aan een naastgelegen terrastafeltje.

Suiker, we lossen het samen wel op. Laten we gewoon beginnen met ruimtes waar veel kinderen komen: kinderdagverblijven, scholen, naschoolse opvang, sportclubs. Dan kunnen we nieuwe gewoontes aanleren zonder rechtszaken.

Hoeveel suiker mag je op een dag?

Energiereep verrijkt met glucose

Hoeveel suiker is gezond voor een mens? En wie bepaalt dat?

Na bijna twee weken suikervrije struggle is het tijd voor wat theorie.

In Nederland is het Voedingscentrum het belangrijkste instituut dat zichtbaar en onzichtbaar bepaalt wat en hoeveel we elke dag eten. Je bent waarschijnlijk net als ik opgegroeid met hun Schijf van Vijf.

Maaltijdschijf in 1981: nog zonder drinken
Maaltijdschijf in 1981: nog zonder drinken

Het Voedingscentrum hanteert gek genoeg geen cijfermatige richtlijn voor de hoeveelheid suiker per dag. ‘Het is voor iedereen goed om niet te veel producten met toegevoegde suiker te eten’, is het advies.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft wel een nieuwe richtlijn opgesteld in 2015,  maar die is niet direct heel bruikbaar. De WHO raadt aan om ‘maximaal 10% van je benodigde energie per dag uit vrije suikers te halen’. Dit om vooral om gaatjes in je tanden en gewichtstoename te voorkomen.

Wat zijn vrije suikers? Dat is een verzamelnaam voor twee soorten suikers. Ten en eerste de toegevoegde suikers: suiker die aan een gerecht of product is toegevoegd door jezelf, door een kok of door de voedingsindustrie. Heinz Ketchup bevat dus toegevoegde suiker bij de tomatenpulp. Je zelfgebakken cupcakes bevatten toegevoegde suiker. En de huisgemaakte tiramisu van het Italiaanse restaurant bevat toegevoegde suiker.

De andere categorie vrije suikers zitten in honing, siropen, vruchtensappen en vruchtenconcentraten. Dus ook in hippe alternatieven voor de kristalsuiker, zoals agavesiroop, rijststroop of speltstroop. 

Suikers in zuivel, groente en fruit vallen niet onder vrije suikers.

hoeveel suikerklontjes zitten er in drankjes
Zo snel gaat het met het aantal suikerklontjes per dag. Met dank aan Wauda Maas voor deze foto

Nu terug naar die 10% van je benodigde energie die per dag uit vrije suikers mag halen. Volgens het Diabetesfonds komt dat advies neer op  12,5 suikerklontjes per dag voor vrouwen en 15 suikerklontjes per dag voor mannen. Daar zitten we behoorlijk boven met z’n allen. Nederlanders eten gemiddeld 20 suikerklontjes aan vrije suikers per dag.  

Voor kinderen van 4 tot 8 jaar is een gezonde hoeveelheid 8 tot 9 suikerklontjes per dag. Aan de foto hiernaast zie je dat je dat ze daar met een glas chocomel al makkelijk halen.
Overigens adviseert de WHO dat het nog beter zou zijn om naar 5% per dag te gaan aan vrije suikers: zes suikerklontjes per dag dus.  Ook voor niet-suikerverslaafden is dat nog best een uitdaging.