Afkicken van suiker lukt alleen met alternatieve instant-bevrediging

Lolly's van Rutgers

Kun je verslaafd zijn aan suiker? En zo ja, hoe moet je dan afkicken van suiker? Als je suiker eet, komt dopamine vrij in je hersenen. Dat hormoon geeft je de spreekwoordelijke sugar high een gevoel van beloning.

Zodra dat gevoel weggeëbd is, willen je hersenen weer een nieuwe beloning. Cocaïne en heroïne hebben hetzelfde effect.

Het is alleen niet bewezen dat suiker een lichamelijk verslavend effect heeft. Bij drugs is dat wel het geval. Ook de afkickverschijnselen die veel mensen ervaren als ze op suikerdieet gaan, zitten dus vooral tussen de oren.

Maar betekent dat dan dat je niet verslaafd kunt zijn aan suiker?

Ik vergelijk het met hoe  zoon L. met zijn favoriete knuffel P. omgaat. Ik zie dat hij een regelrechte high krijgt als hij herenigd is met knuffel P. , als we die hebben teruggevonden in een regenlaars onder de bank, na drie uur lang het huis te hebben doorzocht. Van een lichamelijke verslaving kan zijn geen sprake zijn, maar toch heeft zoon L. last van ontwenningsverschijnselen als knuffel P. niet in zijn bed ligt.

Volwassen mensen slapen doorgaans niet meer met een knuffel in bed, maar zoeken andere troostmiddelen.

Mijn favoriete voedingsexpert VU-hoogleraar Jaap Seidell schreef een interessante analyse in het Parool. Mensen die zich overeten aan suiker en vet, vertonen wel degelijk verslavingsverschijnselen, signaleert Seidell. Ze blijven eten, ook al beleven ze er geen plezier meer aan.

Een wet van de afnemende meeropbrengst in het kwadraat dus. De tweede Magnum is al minder lekker dan de eerste Magnum, laat staan de derde Magnum, maar je kunt niet stoppen tot het pak in de diepvries leeg is.

We love these colourful #Magnum JARS created by @jars_by_dani. #regram #icecream

Een bericht gedeeld door Magnum Ice Cream (@magnum) op

(Er zijn dus fans van Magnum die gratis reclame maken voor Magnum door op Magnum geïnspireerde ijsvariaties te maken)

Het deed me denken aan iemand die ik kende in mijn studententijd. Een oprecht aardige jongen, sociaal en met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Totdat het drankmonster hem weer te pakken te kreeg. Het was een heel stil, gluiperig monster. De jongen ging niet lopen brallen of keihard meezingen met André Hazes, maar trok zich terug in een hoekje, waar hij met resolute blik ogenschijnlijk rustig, maar gestaag en met grote concentratie zijn glazen leegdronk.

Een paar vrienden van deze jongen ging naar de Jellinek-kliniek voor advies hoe ze hem konden helpen. Een kroegverbod? Of appelsap inschenken als hij bier bestelde? Het antwoord was anders dan verwacht. Uiteindelijk was het zijn eigen strijd met de drank, en moest hij vooral liefdevol omarmd worden. Hem negatief aanspreken op zijn gedrag zou juist averechts werken, net als hem isoleren van de groep.

Seidell Parool
“Kun je verslaafd zijn aan suiker?’Jaap Seidell in het Parool, 1 november 2017

Daarom is het jammer dat bij het streven naar een gezonder leefpatroon, of het nou minder alcohol is of minder suiker, vooral in negatieve termen wordt gepraat en gedacht. Mensen ‘gaan de strijd aan met de kilo’s’. Mensen moeten ‘bikiniklaar’ zijn (waarom lees je nooit: ‘zwemboekklaar’?). Zelfs het simpelste, meestgebruikte zinnetje ‘X moet y kilo afvallen’ impliceert dat X niet goed genoeg is zoals-ie is. En dat terwijl minder suiker eten helemaal niet over afvallen zou moeten gaan of over ‘dik’ versus ‘dun/onze schoonheidsnormen’. Zo ontstaat er onbewust een frame van ‘dik = slap’.

Seidell schrijft verder: ‘Mensen pijnigen zich in de sportschool of volgen solitair saaie en strenge diëten’. Het is inderdaad lastig om van jezelf een instant-Seneca te maken, de Romeinse, stoïcijnse filosoof die ik nog ken van mijn eindexamen. Bij alles wat hij deed, zei hij: ‘Dit is wat ik nu hoe dan ook moet doen, dus vind ik het leuk’.

De conclusie van Seidell is dan ook volkomen terecht: ‘als je kunt kiezen voor gedrag waaraan je plezier beleeft of voldoening aan ontleent, raak je intrinsiek gemotiveerd’.

The proof of the pudding is in the eating, zou ik bijna zeggen. Seidell beschrijft hier precies waarom de No Sugar Challenge voor mij een keerpunt was, op een enkele pijnlijke uitzondering na (don’t mention the oma’s cake).

Voorheen pijnigde ik mezelf met uitgestelde bevrediging. Als ik 40 dagen niet zou snoepen, dan zou ik mezelf belonen met een ring/een weekend weg/een nieuwe outfit et cetera, et cetera. Maar voor iemand die grandioos zou zakken voor de Marshmellow test, is zo’n uitgestelde beloning bij voorbaat gedoemd te mislukken. De kern van de verslaving is immers dat je je niet kunt beheersen (ook weer zo’n negatieve terminologie).

Maar de No Sugar Challenge is leuk op zichzelf, zonder mezelf een grote beloning in het vooruitzicht te stellen op dag 365. Aan deze site werken is leuk, het contact met lezers is leuk, daar kan geen zak apekoppen tegenop.

Zoet nieuws! Our Sugar Sweet Life heeft nu een eigen Facebookpagina waar je alle nieuwe berichten vindt (je hoeft alleen even de pagina te liken).

Ben je meer van het type nieuwsbrief, dan kun je je hieronder aanmelden voor de tweewekelijkse update.


Je voornaam of voorletters:
Je achternaam:

 

Blozende appelwangen na 47 dagen suikervrij eten?

Chocokoekjes en aardbeien

Voel je je anders, vragen veel mensen, nu je geen suiker meer eet? Voel je je fitter, dat is de meest gestelde vraag. Heb je nu blozende appelwangen van gezondheid, vroeg lezer Mirjam H. met een knipoog op Facebook.

Hier wat eerste bevindingen na anderhalve maand vrije-suikervrij eten:

  • Energieniveau: Ik voel me minder moe op de bekende moe-momenten tijdens de dag. Een voorbeeld: als ik voorheen na werk op weg was naar huis, met een fiets vol kinderen, natte zwemspullen, knutsels die niet mogen kreuken en mijn laptoptas, dacht ik regelmatig: eigenlijk zou ik hier nu wel lekker op het fietspad willen liggen, lekker ontspannen wachten tot Scotty of een andere Star Trekker me de laatste twee kilometer naar huis komt beamen.  Het is nog steeds niet het energetisch meest optimale moment van de dag, maar ik fiets er redelijk steady-zen doorheen.
Star Trek: terugbeamen naar het moederschip. 'Beam me up, Scotty' is nooit letterlijk zo gezegd.
Star Trek: terugbeamen naar het moederschip. ‘Beam me up, Scotty’ is nooit letterlijk zo gezegd.
  • Slapen: Ik ben ‘s avonds minder uitgeblust. Nadeel daarvan is wel dat ik nog later naar bed ga dan voorheen, waardoor ik te weinig slaapuren maak en alsnog moe ben van het opgebouwde slaaptekort. Het voordeel daarvan is wel dat ik moe zijn beter herken als ‘te weinig slaap’ en er niet zoals voorheen dan wat brandstof in de vorm van snoep, chocola of boterhammen met hagelslag in gooi om de motor te laten blijven draaien.
  • Sport: het lijkt alsof mijn spieren meer brandstof hebben om te sporten. Tijdens het hardlopen of fietsen heb ik gelijkmatiger energie om net wat meer mijn best te doen.
  • Blozende appelwangen: ik heb altijd last van een, wat schoonheidsspecialistes noemen, een ‘onrustige huid’. Sinds begin dit jaar kwam daar een hardnekkig soort rode uitslag op mijn wang bij, die zich gedurende de maanden langzaam uitbreidde. Allerlei smeersels hadden geen effect. Ik hoopte natuurlijk stiekem dat de no sugar-challenge het als sneeuw voor de zon zou doen verdwijnen. Dat was niet het geval, het woekerde de eerste weken zelfs vrolijk door, maar nu begint het langzaam weg te trekken.
  • Afkickverschijnselen: Ik ben niet cold turkey gegaan, zoals sommige andere mensen die stoppen met suiker. Geen hoofdpijn, geen koude rillingen, geen slapeloze nachten. Wel een vreemde schorheid (iemand die dit kan verklaren?) en af en toe nog steeds een hoog adrenaline-gehalte op de momenten dat ik denk: ‘Nu heb ik suiker nodig! Deadline! Moe!’. Maar dat gaat steeds sneller voorbij.
  • Artrose: Vanwege een uitglijder vroeger bij balletles (pas op: de temps levé is gevaarlijker dan je denkt)  is bij een voetgewricht het kraakbeen afgebroken. Dat voel je bij het buigen en sporten, maar het kan ook ‘gewoon’ pijnlijk zijn door een kleine ontsteking. Dat laatste is nu opmerkelijk minder het geval.
Dit is de temps levé in de correcte uitvoering
Dit is de temps levé in de correcte uitvoering

Deze bevindingen zijn allemaal niet-wetenschappelijk getest, laat staan bewezen of vergeleken met een controlegroep. Natuurlijk zijn er ook allemaal bijkomstige omstandigheden die een factor kunnen spelen: zomertijd, afbouwen van borstvoeding, bewust gezonder eten in het algemeen, wishful thinking (je doet er moeite voor, dus je wil ook dat het effect heeft).

Placebo-effect of niet, genoeg redenen om de komende 46 dagen door te zetten.