Suikerbijlage bij NRC: geen biet aan

Wat vind jij van de suikerbijlage bij de zaterdagkrant van NRC? Een aantal lezers van Oursugarsweetlife was benieuwd naar mijn ‘oordeel’. Daarover kan ik kort zijn: als je suiker zo opdient, leest het als een platgewalste suikerbiet die eenzaam op de weg ligt, nadat-ie vers geoogst van een bietenwagen is gevallen.

Het begint al met een naargeestige biet op de cover. Met zijn geknakte loof en de donkere aarde waarop deze coverbiet ligt, is het onduidelijk of hij zojuist is uitgegraven of ten grave wordt gedragen. Tegelijkertijd doet hij met zijn witte denken aan een getrokken kies.

Het lijkt een onheilspellende verwijzing naar pagina 11, waar we lezen: Feit of fabel: Suiker is slecht voor je gebit. Kinderen van vier leren dit al bij de schooltandarts, maar voor het antwoord wordt een hoogleraar Preventieve Tandheelkunde aangerukt om het vermoeden te bevestigen:

“Dat is een feit”, zegt Cor van Laveren, hoogleraar Preventieve Tandheelkunde aan het ACTA. 

Het is een van de weinige negatieve suikereffecten die onomwonden worden bevestigd, zal later blijken.

Branded Content, mag dat? 
Eerst even over het fenomeen XTR, zoals NRC zijn commerciële bijlages bij de zaterdagkrant noemt, uitgevoerd door de afdeling Branded Content. In dit geval is de opdrachtgever Royal Cosun (ooit opgericht als bietentelerscoöperatie, nu een concern met o.a. Aviko en Suiker Unie), met medewerking van Suiker Unie, Kenniscentrum Suiker en Voeding (gefinancierd door Suiker Unie), en Platform Suiker en Voeding (waarin Royal Cosun en Suiker Unie vertegenwoordigd zijn). Je kunt dus wel zeggen dat tout suikerwereld hierover heeft meegedacht.

Niet alle lezers zitten daarop te wachten bij hun zaterdagkrant. Maar allez, met een vergrijsd abonneebestand richten kranten zich op dit soort inkomsten om te overleven, en het salaris van hun onderzoeksjournalisten te betalen.

Is het ethisch verantwoord? In het colofon staat de disclaimer dat de inhoud niet onder de redactionele verantwoordelijkheid van NRC valt. Dat is slim, maar dat ontslaat de krant natuurlijk niet van morele verantwoordelijkheid voor wat je de lezer onder jouw vlag opdient. De term ‘commerciële bijlage’ staat in iets te kleine letters op de cover van het katern, maar opmaak en lettertypes wijken af van NRC-huisstijl. Je mag van lezers wel verwachten dat ze voldoende media-wijs zijn dat ze dat kunnen doorzien, of moet Loeki de Leeuw weer van stal gehaald worden?

Het is wel ironisch dat juist de betalende abonnees die de krant al steunen, deze themaspecial ontvangen. Ik doe daarom een oproep aan alle nieuwsjunks: sponsor nou allemaal tenminste één nieuwsmedium naar keuze in de vorm van een lidmaatschap, dan kunnen wij verder overal gratis online lezen tot onze hersens uit elkaar barsten van de informatie-overload.

 

De inhoud: suikerzoet of bittere waarheid?
Voedselnieuwsplatform Foodlog wijst erop dat in de week dat ‘NRC zich liet betalen voor een commerciële bijlage over suiker als een niet ongezond ingrediënt’ eerder het nieuws naar buiten kwam dat de suikerindustrie in de VS onwelgevallige resultaten onderzoek naar de negatieve effecten van suiker, onder het tapijt had geveegd. Als spin doctor van de Suiker Unie zou ik in mijn nopjes zijn met deze timing. Slechte pr moet je immers altijd proberen te downplayen met eigen, minder slecht nieuws.

De 12 pagina’s Suiker zijn gevuld met tijdschriftformatklassiekers als ‘Suiker door de eeuwen heen’, een infographic ‘Hoe verloopt het proces van suikerbiet tot kristalsuiker’ en natuurlijk het onmisbare ‘feit of fabel’, waarin wat hardnekkige volksgedachten als ‘suiker veroorzaakt diabetes’ of ‘suiker is verslavend’ voor eens en voor altijd worden aangepakt.

Nee, suiker veroorzaakt geen diabetes, zegt een emeritus hoogleraar van Maastricht University subiet (pag 11), om vervolgens uit te leggen dat het ‘beeld veel complexer is’ en dat suikerconsumptie kan leiden tot overgewicht dat uiteindelijk kan leiden tot diabetes type 2.

Lezers worden zo met een woordenbrij in een vredige slaap gesust, alsof ze een beker warme melk met honing toegediend kregen.

Opvallend vaak wordt de bal bij de consument gelegd, ook weer met breed uitgesmeerde teksten als:

“Om te beginnen: zoete smaken worden gewaardeerd. De voedingsmiddelenindustrie zoekt goed uit wat mensen lekker vinden en stemt dan de producten af op de gemiddelde smaak. Je hoort regelmatig het verwijt dat er te veel suiker in producten zit, maar dat is een beetje dubbel. Want als het weggelaten wordt, komen er klachten dat het niet meer goed smaakt of gaan mensen het zelf toevoegen. Hetzelfde geldt trouwens voor zout. Ik ben van mening dat dat allebei wel wat minder kan, maar het kan het beste geleidelijk worden verlaagd.” (pag. 4, ook online te lezen: wat doet die suiker in mijn brood)

Deze uitspraak komt niet van een trotse Suiker Unie-directeur of overenthousiaste communicatie-adviseur van Royal Cosun, maar van een buitengewoon hoogleraar Dairy Science & Technology van de Wageningen University.

Nog een uitspraak, van een andere emeritus hoogleraar, ook van Wageningen University, nadat hij eerder gepleit heeft voor waardevrij onderzoek waarvan de resultaten hoe dan ook gepubliceerd worden, ongeacht de uitkomst of de financier:

“Er wordt een ‘schuldige’ gezocht voor het obesitasprobleem en de gezondheidsconsequenties zoals diabetes. Suiker is een gemakkelijk target. Goeroes, sociale media, radio, tv, tijdschriften en kranten pakken ‘rijp en groen’ op. Daardoor ontstaan hypes en misvattingen. 

Suiker is dus het slachtoffer van een heksenjacht, van demonisering waar de media weer eens aanstichter van zijn. Je zou bijna een extra suikerklontje in je koffie doen, als een stille steunbetuiging, aan het steeds drukker wordende verdomhoekje van alcohol, sigaretten, dieselauto’s en stilzitten.

Hoe wordt het opgediend: is er een bladendokter in de zaal?

De traditionele ingrediënten van een magazine zijn afgevinkt: afwisseling kort-lang, interview met expert, de eerder genoemde uitlegverhalen en Ditjes & Datjes, en een ‘zo had je suiker nog nooit gezien’-verhaal: studenten in Eindhoven verwerkten suikerbiet in de carrosserie van een elektrische auto.
Maar nergens is er een knipoog, een berg slagroom waar je als lezer in duikt, of een zoete taart waar je tandglazuur van springt. De desolate biet op de cover bleek een adequate vooraankondiging van de grauwsluier die over deze bijlage hangt.

Ook de human interest verandert dat niet. Arwin Bos was advocaat op de Zuidas, maar nam het bietenbedrijf van zijn ouders over. Een verhaal met alle potentie van een ‘Terug naar de natuur’- en ‘Volg je hart’-boodschap waar kantoortijgers en negen-tot-vijf-werkers van dromen als ze voor de zesde keer zijn natgeregend in het woon-werk-verkeer of als Excel is vastgelopen.

Van dit interview blijven echter vooral termen als ‘rotatieteelt’, ‘stabiel inkomen’ en ‘gespecialiseerd in aardappelen’ hangen. Relevante informatie voor telers en lezers van agrarische media, maar als gewone lezer wil ik Arwins liefde voor de biet en de buitenlucht voelen, ruiken, proeven.

Bietenteler Arwin Bos. Foto uit NRC XTR, fotograaf onbekend.
Bietenteler Arwin Bos. Foto uit NRC XTR, naam fotograaf onbekend.

De fotografie is adequaat, maar wat afstandelijk en meer gericht op het product dan op de mens, terwijl ik me beter kan identificeren met een gedreven maker, dan met een berg bieten of een lopende band met amandelspijs, of te wel ‘ambachtelijke banketgrondstoffen waarin suiker verwerkt is’. Via de mens kom je tot het middel, niet andersom.

En nog een les, die ik zelf leerde van oud-collega’s en datajournalisten Winny de Jong en Adriana Homolova: heb je meer dan twee data, maak er een grafiek van.  Dat is in het blok hieronder duidelijk niet gebeurd:

cijfers over suiker
Bron: NRC XTR, Wat doet die suiker in mijn brood? 

Door deze databrij zien we bijna niet meer wat er niet staat: dat de gemiddelde Nederlander elke dag meer suiker eet dan volgens de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en het Diabetesfonds gezond is.

Hoe kan het dan wel?

De driehoeksverhouding krant-lezer-adverteerder blijft een lastige. De klassieke advertentie uit de tijd van Don Draper en zijn Mad Men was zo gek nog niet, zolang redactionele vrijheid niet beknot werd door zelfscensuur om adverteerders niet weg te jagen.

NRC XTR Don Draper quote: make it simple, but significant

Er zijn ook andere manieren om je als suikerindustrie te profileren. Geef een beurs aan jonge fotografen, video-artiesten of illustratoren om onafhankelijk aan de slag te gaan met het thema suiker. Het is aan henzelf om te bepalen of ze daar pragmatisch of principieel zijn in het aannemen van geld om nieuw werk te kunnen maken.

Over suiker is genoeg te vertellen, in woord en beeld. In 2012  kwam Noorderlicht met het fotoproject The Sweet and Sour Story of Sugar. Topfotografen schoten in meerdere landen fascinerende beelden van immense machines tot kinderen met suikerspinnen. Een  visueel fantastisch project, dat ook de keerzijde van suikerconsumptie liet zien.

Suikerbiet of niet? Indonesië, Carl de Keyzer. Foto van website Noorderlicht
Indonesië, Carl de Keyzer. Foto:  Noorderlicht.

Het Stedelijk Museum Schiedam brengt op dit moment een tentoonstelling om van te smullen: Sticky Business, de verleiding van suiker in de kunst onder gastcuratorschap van fooddesigner Marije Vogelzang. De expositie wordt mede gefinancierd door het Diabetesfonds, maar ‘de kunstenaars zijn niet voor of tegen suiker’. Onafhankelijk of niet, het wordt in ieder geval lekkerder opgediend.

Gemeentemuseum Schiedam Sticky Business
Foto: Gemeentemuseum Schiedam

De illustratie boven dit artikel is afkomstig uit XTR en toont het proces van biet tot suikerklontje.  

**NIEUW**: Our Sugar Sweet Life heeft nu een eigen Facebookpagina waar je alle nieuwe berichten vindt . Like of volg de pagina om op de hoogte te blijven van nieuwe artikelen. 

 

Wil je liever altijd de drie meest recente artikelen in je mailbox? Abonneer je dan op de nieuwsbrief:


Je voornaam of voorletters:
Je achternaam:

 

 

 

One Reply to “Suikerbijlage bij NRC: geen biet aan”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *