Hoe slappe excuses een suikervrije traktatie blokkeerden

Cupcake pixabay

Watermeloenlollies. Ninja Turtle appels. Een dolfijnbanaan. Op internet zijn honderden leuke ideeën te vinden voor een suikervrije traktatie.

Vriendin J. heeft voor mij ooit de standaard gezet met 25 (!) appelmannetjes die haar dochter A. uitdeelde toen ze vijf jaar werd. Ze hadden een grote mond met tanden, uitgesneden uit een appel. Hun gezicht bestond uit zonnebloempittenpasta en de ogen waren schijfjes radijs met een minuscuul puntje dropveter.

Toen zoon S. mocht trakteren op school, was dat dus het concept waar ik aan dacht. Officieel hield zijn school een gezond traktatiebeleid aan, maar gezien de enorme schalen cupcakes die ik regelmatig voorbij zag komen, werd er een oogje dichtgeknepen.

Prima, maar ik…pardon, zoon S., zou laten zien hoe het anders kan.

A post shared by Miriam (@miriamophof) on

Alleen, toen de traktatiedag dichterbij kwam, begon ik er meer tegenaan te hikken, vooral vanwege de tijdsinvestering versus het verwachte rendement.

Ik dacht terug aan mijn zelfgebakken low-sugar volkoren madeleines van kastanjemeel die zoon S. eerder had meegekregen toen hij aan de beurt was om koekjes uit te delen. Toen ik hem kwam ophalen van school, zag ik een flink aantal half opgegeten koekjes in de prullenbak liggen. Zoon S. deed vrolijk na hoe sommige kinderen hadden gedaan of ze braakneigingen kregen. Achteraf gezien was het recept misschien iets te experimenteel voor vier- en vijfjarigen.

 

Hoewel hij er niet onder gebukt leek te gaan, wilde ik mijn kind niet nog een keer in verlegenheid brengen met een traktatie waar zijn klasgenoten van over hun nek gaan.

De appelmannetjes van vriendin J. leken me perfect om een nieuwe standaard te zetten en ons geen-suiker-opvoedingsbeleid uit te dragen. Ik moest alleen voor de ingrediënten naar verschillende winkels en het snijden en plakken zou nachtwerk worden, maar dat had ik natuurlijk wel over voor mijn zoon.

Saar wordt vandaag 2! 🎈🎂 Traktatie voor het KDV goed gelukt 🍌👍. #gezondetraktatie #loweffort #werkendemoeder

A post shared by Monique van Zundert (@movanzundert) on

De tijd verdichtte zich echter snel. Opeens had ik nog maar een dag de tijd. En dat bleek zo’n dag van sjouwen door de stad, met en zonder kinderen en zwemspullen, van afspraak naar afspraak. Toen ik voor de derde keer die dag natregende op de fiets, werd het idee van de gecompliceerde appelmannetjes doorgeschoven naar volgend jaar.

De bananendolfijntjes leken me een prima alternatief. Ik hoefde alleen maar 25 bananen te halveren (en bananencake te maken van de 25 restjes) en te decoreren.

Alleen: het uitdelen stond gepland om kwart voor negen. Anderhalf uur later eten de kinderen fruit dat ze van huis hebben meegenomen. Vaak is dat een banaan. Zouden de klasgenootjes een banaandolfijn geen suffe, non-feestelijke traktatie vinden?

A post shared by Stefanie (@stefaniejansen) on

En zo gebeurde het dat ik bij het Kruidvat om 17.55 uur een enorme berg chocolade muizen met glimpapier scoorde. Ook nog eens een stuk goedkoper dan fruit. Ik legde de muizen op een leuke schaal zodat het nog wat leek. De klasgenootjes waren euforisch, zoon S. liep met een gelukzalige blik in zijn ogen rond met de schaal.

De volgende keer neem ik een dag vrij van werk, huur ik een oppas in voor de kinderen, sluit ik me op in de keuken en dan wordt die traktatie echt suikervrij.

 

Zoet nieuws! Our Sugar Sweet Life heeft nu een eigen Facebookpagina waar je alle nieuwe berichten vindt (je hoeft alleen even de pagina te liken).

Ben je meer van het type nieuwsbrief, dan kun je je hieronder aanmelden voor de tweewekelijkse update.


Je voornaam of voorletters:
Je achternaam:

 

 

 

Suikerbijlage bij NRC: geen biet aan

NRC infographic uit de suikerbijlage

Wat vind jij van de suikerbijlage bij de zaterdagkrant van NRC? Een aantal lezers van Oursugarsweetlife was benieuwd naar mijn ‘oordeel’. Daarover kan ik kort zijn: als je suiker zo opdient, leest het als een platgewalste suikerbiet die eenzaam op de weg ligt, nadat-ie vers geoogst van een bietenwagen is gevallen.

Het begint al met een naargeestige biet op de cover. Met zijn geknakte loof en de donkere aarde waarop deze coverbiet ligt, is het onduidelijk of hij zojuist is uitgegraven of ten grave wordt gedragen. Tegelijkertijd doet hij met zijn witte denken aan een getrokken kies.

Het lijkt een onheilspellende verwijzing naar pagina 11, waar we lezen: Feit of fabel: Suiker is slecht voor je gebit. Kinderen van vier leren dit al bij de schooltandarts, maar voor het antwoord wordt een hoogleraar Preventieve Tandheelkunde aangerukt om het vermoeden te bevestigen:

“Dat is een feit”, zegt Cor van Laveren, hoogleraar Preventieve Tandheelkunde aan het ACTA. 

Het is een van de weinige negatieve suikereffecten die onomwonden worden bevestigd, zal later blijken.

Branded Content, mag dat? 
Eerst even over het fenomeen XTR, zoals NRC zijn commerciële bijlages bij de zaterdagkrant noemt, uitgevoerd door de afdeling Branded Content. In dit geval is de opdrachtgever Royal Cosun (ooit opgericht als bietentelerscoöperatie, nu een concern met o.a. Aviko en Suiker Unie), met medewerking van Suiker Unie, Kenniscentrum Suiker en Voeding (gefinancierd door Suiker Unie), en Platform Suiker en Voeding (waarin Royal Cosun en Suiker Unie vertegenwoordigd zijn). Je kunt dus wel zeggen dat tout suikerwereld hierover heeft meegedacht.

Niet alle lezers zitten daarop te wachten bij hun zaterdagkrant. Maar allez, met een vergrijsd abonneebestand richten kranten zich op dit soort inkomsten om te overleven, en het salaris van hun onderzoeksjournalisten te betalen.

Is het ethisch verantwoord? In het colofon staat de disclaimer dat de inhoud niet onder de redactionele verantwoordelijkheid van NRC valt. Dat is slim, maar dat ontslaat de krant natuurlijk niet van morele verantwoordelijkheid voor wat je de lezer onder jouw vlag opdient. De term ‘commerciële bijlage’ staat in iets te kleine letters op de cover van het katern, maar opmaak en lettertypes wijken af van NRC-huisstijl. Je mag van lezers wel verwachten dat ze voldoende media-wijs zijn dat ze dat kunnen doorzien, of moet Loeki de Leeuw weer van stal gehaald worden?

Het is wel ironisch dat juist de betalende abonnees die de krant al steunen, deze themaspecial ontvangen. Ik doe daarom een oproep aan alle nieuwsjunks: sponsor nou allemaal tenminste één nieuwsmedium naar keuze in de vorm van een lidmaatschap, dan kunnen wij verder overal gratis online lezen tot onze hersens uit elkaar barsten van de informatie-overload.

 

De inhoud: suikerzoet of bittere waarheid?
Voedselnieuwsplatform Foodlog wijst erop dat in de week dat ‘NRC zich liet betalen voor een commerciële bijlage over suiker als een niet ongezond ingrediënt’ eerder het nieuws naar buiten kwam dat de suikerindustrie in de VS onwelgevallige resultaten onderzoek naar de negatieve effecten van suiker, onder het tapijt had geveegd. Als spin doctor van de Suiker Unie zou ik in mijn nopjes zijn met deze timing. Slechte pr moet je immers altijd proberen te downplayen met eigen, minder slecht nieuws.

De 12 pagina’s Suiker zijn gevuld met tijdschriftformatklassiekers als ‘Suiker door de eeuwen heen’, een infographic ‘Hoe verloopt het proces van suikerbiet tot kristalsuiker’ en natuurlijk het onmisbare ‘feit of fabel’, waarin wat hardnekkige volksgedachten als ‘suiker veroorzaakt diabetes’ of ‘suiker is verslavend’ voor eens en voor altijd worden aangepakt.

Nee, suiker veroorzaakt geen diabetes, zegt een emeritus hoogleraar van Maastricht University subiet (pag 11), om vervolgens uit te leggen dat het ‘beeld veel complexer is’ en dat suikerconsumptie kan leiden tot overgewicht dat uiteindelijk kan leiden tot diabetes type 2.

Lezers worden zo met een woordenbrij in een vredige slaap gesust, alsof ze een beker warme melk met honing toegediend kregen.

Opvallend vaak wordt de bal bij de consument gelegd, ook weer met breed uitgesmeerde teksten als:

“Om te beginnen: zoete smaken worden gewaardeerd. De voedingsmiddelenindustrie zoekt goed uit wat mensen lekker vinden en stemt dan de producten af op de gemiddelde smaak. Je hoort regelmatig het verwijt dat er te veel suiker in producten zit, maar dat is een beetje dubbel. Want als het weggelaten wordt, komen er klachten dat het niet meer goed smaakt of gaan mensen het zelf toevoegen. Hetzelfde geldt trouwens voor zout. Ik ben van mening dat dat allebei wel wat minder kan, maar het kan het beste geleidelijk worden verlaagd.” (pag. 4, ook online te lezen: wat doet die suiker in mijn brood)

Deze uitspraak komt niet van een trotse Suiker Unie-directeur of overenthousiaste communicatie-adviseur van Royal Cosun, maar van een buitengewoon hoogleraar Dairy Science & Technology van de Wageningen University.

Nog een uitspraak, van een andere emeritus hoogleraar, ook van Wageningen University, nadat hij eerder gepleit heeft voor waardevrij onderzoek waarvan de resultaten hoe dan ook gepubliceerd worden, ongeacht de uitkomst of de financier:

“Er wordt een ‘schuldige’ gezocht voor het obesitasprobleem en de gezondheidsconsequenties zoals diabetes. Suiker is een gemakkelijk target. Goeroes, sociale media, radio, tv, tijdschriften en kranten pakken ‘rijp en groen’ op. Daardoor ontstaan hypes en misvattingen. 

Suiker is dus het slachtoffer van een heksenjacht, van demonisering waar de media weer eens aanstichter van zijn. Je zou bijna een extra suikerklontje in je koffie doen, als een stille steunbetuiging, aan het steeds drukker wordende verdomhoekje van alcohol, sigaretten, dieselauto’s en stilzitten.

Hoe wordt het opgediend: is er een bladendokter in de zaal?

De traditionele ingrediënten van een magazine zijn afgevinkt: afwisseling kort-lang, interview met expert, de eerder genoemde uitlegverhalen en Ditjes & Datjes, en een ‘zo had je suiker nog nooit gezien’-verhaal: studenten in Eindhoven verwerkten suikerbiet in de carrosserie van een elektrische auto.
Maar nergens is er een knipoog, een berg slagroom waar je als lezer in duikt, of een zoete taart waar je tandglazuur van springt. De desolate biet op de cover bleek een adequate vooraankondiging van de grauwsluier die over deze bijlage hangt.

Ook de human interest verandert dat niet. Arwin Bos was advocaat op de Zuidas, maar nam het bietenbedrijf van zijn ouders over. Een verhaal met alle potentie van een ‘Terug naar de natuur’- en ‘Volg je hart’-boodschap waar kantoortijgers en negen-tot-vijf-werkers van dromen als ze voor de zesde keer zijn natgeregend in het woon-werk-verkeer of als Excel is vastgelopen.

Van dit interview blijven echter vooral termen als ‘rotatieteelt’, ‘stabiel inkomen’ en ‘gespecialiseerd in aardappelen’ hangen. Relevante informatie voor telers en lezers van agrarische media, maar als gewone lezer wil ik Arwins liefde voor de biet en de buitenlucht voelen, ruiken, proeven.

Bietenteler Arwin Bos. Foto uit NRC XTR, fotograaf onbekend.
Bietenteler Arwin Bos. Foto uit NRC XTR, naam fotograaf onbekend.

De fotografie is adequaat, maar wat afstandelijk en meer gericht op het product dan op de mens, terwijl ik me beter kan identificeren met een gedreven maker, dan met een berg bieten of een lopende band met amandelspijs, of te wel ‘ambachtelijke banketgrondstoffen waarin suiker verwerkt is’. Via de mens kom je tot het middel, niet andersom.

En nog een les, die ik zelf leerde van oud-collega’s en datajournalisten Winny de Jong en Adriana Homolova: heb je meer dan twee data, maak er een grafiek van.  Dat is in het blok hieronder duidelijk niet gebeurd:

cijfers over suiker
Bron: NRC XTR, Wat doet die suiker in mijn brood? 

Door deze databrij zien we bijna niet meer wat er niet staat: dat de gemiddelde Nederlander elke dag meer suiker eet dan volgens de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en het Diabetesfonds gezond is.

Hoe kan het dan wel?

De driehoeksverhouding krant-lezer-adverteerder blijft een lastige. De klassieke advertentie uit de tijd van Don Draper en zijn Mad Men was zo gek nog niet, zolang redactionele vrijheid niet beknot werd door zelfscensuur om adverteerders niet weg te jagen.

NRC XTR Don Draper quote: make it simple, but significant

Er zijn ook andere manieren om je als suikerindustrie te profileren. Geef een beurs aan jonge fotografen, video-artiesten of illustratoren om onafhankelijk aan de slag te gaan met het thema suiker. Het is aan henzelf om te bepalen of ze daar pragmatisch of principieel zijn in het aannemen van geld om nieuw werk te kunnen maken.

Over suiker is genoeg te vertellen, in woord en beeld. In 2012  kwam Noorderlicht met het fotoproject The Sweet and Sour Story of Sugar. Topfotografen schoten in meerdere landen fascinerende beelden van immense machines tot kinderen met suikerspinnen. Een  visueel fantastisch project, dat ook de keerzijde van suikerconsumptie liet zien.

Suikerbiet of niet? Indonesië, Carl de Keyzer. Foto van website Noorderlicht
Indonesië, Carl de Keyzer. Foto:  Noorderlicht.

Het Stedelijk Museum Schiedam brengt op dit moment een tentoonstelling om van te smullen: Sticky Business, de verleiding van suiker in de kunst onder gastcuratorschap van fooddesigner Marije Vogelzang. De expositie wordt mede gefinancierd door het Diabetesfonds, maar ‘de kunstenaars zijn niet voor of tegen suiker’. Onafhankelijk of niet, het wordt in ieder geval lekkerder opgediend.

Gemeentemuseum Schiedam Sticky Business
Foto: Gemeentemuseum Schiedam

De illustratie boven dit artikel is afkomstig uit XTR en toont het proces van biet tot suikerklontje.  

**NIEUW**: Our Sugar Sweet Life heeft nu een eigen Facebookpagina waar je alle nieuwe berichten vindt . Like of volg de pagina om op de hoogte te blijven van nieuwe artikelen. 

 

Wil je liever altijd de drie meest recente artikelen in je mailbox? Abonneer je dan op de nieuwsbrief:


Je voornaam of voorletters:
Je achternaam:

 

 

 

Bij de tandarts: minder suiker, meer tandpijn

Tandarts Toothbrush, Pixabay Creative Commons

Hebben jullie dat ook, dat je de twee dagen voordat je naar de tandarts gaat, ineens extra goed gaat poetsen en tandenstoken? Alsof dat nog het verschil gaat maken tussen wel of geen gaatjes.

Ik ben dus zo iemand die dat doet, en deze keer bij de jaarlijkse tandartscontrole nog meer. Ik had namelijk de laatste tijd onbewust minder goed gepoetst, omdat bepaalde tanden dan wel kiezen pijnsignalen afgaven als ik eroverheen borstelde.

Volgens Man P. kwam dat omdat ik mijn tanden te lijf ga als een vieze vloer die je schrobt met groene zeep en ouderwetse borstel met stugge haren. Maar ook toen ik mijn tanden fluweelzacht ging behandelen, bleef de pijn.

Van de weeromstuit ging ik minder lang (en ik geef toe, minder goed) poetsen, waarna ik visioenen kreeg van rijen gaatjes en een teleurgestelde tandarts.

Dus nog maar eens extra goed gepoetst en getandenstookt in afwachting van het vonnis.

Geen gaatjes! Maar hoe kan het dan, vroeg ik de tandarts: ik eet minder suiker, maar ik heb meer pijn aan mijn tanden.

En toen zei hij iets waardoor ik het gevoel kreeg dat hij helderziend is. Hij vroeg naar mijn eetpatroon:

  • Drink je verspreid over de dag meerdere koppen groene thee
  • Eet je verspreid over de dag fruit of zoetige groente
  • Eet je vaker kleine beetjes over dag, in plaats van drie maaltijden met flink aantal uren pauze ertussen
  • Neem je ‘s avonds een paar uur na het eten nog een bakje yoghurt

Sinds ik met de No Sugar Challenge ben begonnen, is het antwoord op alle vragen: ja. Ik ‘graas’ wat meer door de dag heen en neem ‘s avonds laat yoghurt (met muesli, rozijnen en noten) in plaats van Oma’s Cake.

“Ik zeg dit niet als voedingsdeskundige”, zei mijn tandarts, “maar vanuit je tanden bezien is dat noodlottig. Thee, fruit, yoghurt, melk, het bevat allemaal zuur dat het glazuur van je tanden aantast. Poets je meteen na het eten?”
Ik twijfelde tussen een eerlijk antwoord en het sociaal gewenste antwoord, maar gelukkig bleek het eerlijke antwoord het goede antwoord. “Als je meteen poetst na zo’n zuuraanval, tast je het glazuur nog meer aan.”

Wie had dat ooit gedacht, deze schaduwzijde van een gezond eetpatroon. Er moeten in Amsterdam en omstreken veel #fitgirls rondlopen met zere tanden.

Alpro kokosnootdrink: hoeveel krijgt de kokosboer van die 2,29 euro?

Alpro kokosnootdrink

Onze koelkast heeft een nieuwe bewoner: Alpro Kokosnootdrink. Sinds de No Sugar Challenge heeft de cola van Man P. plaatsgemaakt voor een drankje dat ik één keer heb geproefd en omschrijf als ‘waterige melk met een Bounty-smaak’. Volgens Man P. is het het lekkerste wat er bestaat en zou hij het wel ‘altijd kunnen drinken’.

Kokosnootdrink lijkt inderdaad een redelijk alternatief voor standaard frisdrank. Het bevat geen toegevoegde suikers en telt zo’n 40 calorieën per glas (200 milliliter). De Coca-Cola die bij ons thuis in de ban is gedaan, levert 80 calorieën per 100 milliliter en 22 gram suiker (vijfeneenhalf suikerklontje).

 

Wat zit er eigenlijk in zo’n pak ‘kokosnootdrink’? De site van Alpro meldt:

Water, kokosnootmelk (5,3%) (kokosroom, water), rijst (3,3%), tricalciumfosfaat, stabilisatoren (carrageen, guarpitmeel, xanthaangom), zeezout, vitaminen (B12, D2), aroma’s.

Stel je even voor hoe die 5,3% kokos in die melk terecht is gekomen: iemand op de Filippijnen/Indonesië/Sri Lanka of Brazilië is speciaal voor jou in een palmboom geklommen om die kokosnoot te oogsten. Ik word al duizelig als ik op een keukentrapje sta, dus dit is voor mij al een heel wonderlijk besef.

Maar nu komt het: die kokosboer krijgt van een opkoper maximaal 15 cent per kokosnoot. Soms is het slechts 10 of zelfs 5 cent. En nee, 15 cent is op de Filippijnen niet ineens 5 euro waard. Het prijspeil ligt er weliswaar iets lager,  maar mensen leven er niet van de lucht.

Dat laat de Coca-Cola-test zien: op de Filippijnen kan de kokosboer een liter cola kopen voor 52 cent. In Nederland kocht Man P. voorheen zijn cola voor een literprijs €1,39.

Stel dat een boer of plukker razendsnel en veel klimt, dan verdient hij misschien wel 3 euro per dag. Daarvan kan hij 6 liter cola kopen.

In Nederland ligt het minimumuurloon voor een 15-jarige op €2,71. Dat is €21,68 euro per dag. Daarvan kan de vijftienjarige 15 liter cola van kopen.

De cola is dus wel goedkoper op de Filippijnen, maar de koopkracht van de boeren is een stuk lager dan die van de 15-jarige Nederlandse scholier met een bijbaan bij Albert Heijn.

Alpro kokosnootdrink commercial Gents Agency
Alpro kokosnootdrink, still uit de commercial van Gents Agency

Op de site en sociale media van Alpro vind je allerlei recepten en honderden #foodie foto’s van smoothies, soepjes, smeersels en shakes. Die foto’s worden duizenden keren geliket en van juichende comments voorzien. Een instastory over een mango-ricepop-toetje werd in drie dagen tijd 150.000 keer bekeken. In de comments geen enkele vraag of kritische noot over de herkomst van de kokos. Op de site meldt Alpro daar niks over, en op het pak kon ik ook geen landcode vinden.

Maar eigenlijk wil ik dus gewoon aan Alpro vragen, namens Man P.: hoeveel gaat er naar de kokosboer als je bij Albert Heijn voor €2,29 euro een pak kokosnootdrink koopt?

Deze instastory over een mango-ricepop-toetje werd in drie dagen tijd 150.000 keer bekeken.

Leestips:
Ben je niet zo’n kokosnootdrinkfan als Man P.? Toch is er een grote kans dat je onbewust behoorlijk wat kokos eet, want het zit in 5% van alle supermarktproducten. Er zit veel kokos verborgen in koekjes, ijs, koffiecreamer et cetera. Op de site van Fairfood lees je daar meer over en kun je ook een kokosnoodsignaal luiden. Fairfood heeft een pilotproject opgezet in Indonesië waarbij je via blockchain een kokosnoot kunt volgen van boom tot consument in Nederland.

In dit artikel van OneWorld uit 2014 lees je meer over kokos uit Sri Lanka, en bezoekt de auteur een kokosmelkfabriek in Colombo waar het belang van de werknemers voorop staat.

Drie alternatieven voor het Nationaal Schoolontbijt

Nationaal Schoolontbijt

Het Nationaal Schoolontbijt lijkt wel het nationale strijdtoneel. Kritische geluiden (ongezond, één grote marketingtruc) botsen op een met ERU Goudkuipje dichtgemetselde verdedigingslinie. De belangrijkste argumenten:  ‘Mogen onze kinderen niet eens meer een boterham met hagelslag eten?’ (1) en ‘Wat een onzin om daar discussie over te voeren’ (2).

Ad 1.: Hagelslag is nou net toevallig het product dat van het menu is geschrapt. Dat is al het geval sinds 2014, toen de richtlijnen van het Voedingscentrum zijn aangescherpt. Naar mijn bescheiden mening is dat symboolpolitiek, want kijk eens op het plaatje hierboven wat er wél op de nationale ontbijttafel staat. De jam, nee confiture, van Bonne Maman bevat 58 gram suikers (koolhydraten) per 100 gram. De Ruijter Hagelslag slechts ietsje meer (67 gram).

Ad 2.: elke discussie, of roep om verandering, kun je platslaan door te zeggen dat jij het geen onderwerp vindt om je druk over te maken. Maar dat jij persoonlijk iets niet belangrijk vindt, wil niet zeggen dat het niet belangrijk is voor anderen. Zo was het ook met de pietendiscussie. Voor veel mensen was het uiterlijk nooit een probleem, maar als dat een argument was geweest om dingen bij het oude te laten, dan hadden vrouwen nu nog steeds geen stemrecht en hadden we nog steeds een zesdaagse werkweek.

Ik snap het idee achter een Nationaal Schoolontbijt. Ik snap dat het belangrijk is om kinderen en hun ouders op een vrolijke manier mee te geven dat een goed ontbijt cruciaal is om de dag goed door te komen. Ik snap ook dat niet iedereen zit te wachten op een bak linksgedraaide gefermenteerde sojayoghurt met pompoenzaden tijdens het fotomomentje met de burgemeester of een BN’er.

t.b.v. PDR Den Haag 08/11/2017 Nationaal Schoolontbijt met kamerleden, Mauritshuis
Kinderen van een Haagse basisschool ontbijten met Kamerleden in het Mauritshuis

 

Ik snap dat het ook gaat om het plezier van samen eten, een moment samen voordat de dag begint. Bij ons thuis eten we havermout, op zich behoorlijk gezond, maar wel in de volgende setting: zonen L. en S. zitten samen aan de eettafel achter hun bakjes en nemen op hun manier de dag door. De baby wordt intussen eenarmig gevoerd in de keuken, terwijl de andere arm brood smeert, zwemspullen inpakt en havermoutklodders van colbertjasjes probeert te verwijderen. In die zin zou dat schoolontbijt ook best een life-changing evenement kunnen zijn voor onze kinderen.

Juist daarom is het een gemiste kans dat de invulling blijft hangen in een gemene deler van wat we in Nederland gewoontegewijs onder een ontbijt verstaan. Een kopje thee (er blijkt zelfs speciale Pickwick kinderthee te zijn), een boterham met smeerkaas of een bakje suikercruesli met yoghurt. Op schoolontbijt.nl lees ik dat groente en fruit nauwelijks aanwezig zijn op de ontbijttafel:

Schoolkinderen eten 1% van hun groente bij het ontbijt en 5% van het fruit. Om die reden halen ze vaak niet de dagelijks aanbevolen hoeveelheid groente en fruit. 

Ik zou zeggen: doe daar dan wat mee. Zorg dat ze vanaf het ontbijt meer groente gaan eten. Of probeer kinderen wat meer mee te geven over waar het eten vandaan komt en wie het voor ze maakt. Zonder belerend te zijn, kun je kinderen best wat vertellen over de wereld die schuilgaat achter de kokossnippers in hun cruesli. Hetzelfde geldt voor de milieu-impact van bepaalde producten op de ontbijttafel. Ook daar kun je spelenderwijs vanalles over vertellen.

Daarom alvast drie ideeën voor een alternatief Nationaal Ontbijt volgend jaar:

– Het Grote Groente- en Fruitontbijt:
Een lange tafel vol bakjes met schijfjes komkommer, tomaat, appels, bessen, het liefst zoveel mogelijk seizoensgebonden of gedroogd. Boterhammen en bergen satéprikkers om fruitspiesjes of complete fruitmannetjes mee te maken. Zul je eens zien hoeveel procent van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid groente/fruit tijdens het ontbijt wordt genuttigd. (Lunchtip voor volwassenen: een boterham met plakjes kiwi).
Voordelen van dit ontbijt: kinderen leren dat een komkommer bij het ontbijt een legitieme optie is, veganistisch, lage CO2-voetafdruk

– Het Zinderende Zelfmaak-ontbijt:
Kinderen melden zich een uur vroeger dan normaal op school. Keukenschort of sloof ombinden en aan de slag. Er moeten pannenkoeken gebakken worden, er moeten eitjes gekookt, er moeten kikkererwten in de blender om er hummus van te maken en broodjes moeten belegd worden. De voorbeeld-broodbakmachine is de dag ervoor al gevuld en ingesteld, zodat het brood er deze ochtend alleen nog maar uitgehaald hoeft te worden en af te koelen. (De broodbakmachine zou ontploffen van een school met 300-500 kinderen, dus de rest van het brood komt van de bakker in de buurt)
Voordelen van dit ontbijt: kinderen worden langer beziggehouden, fotogenieke situaties met schijfjessnijdende BN’ers, kinderen beseffen nu ook dat hun dagelijkse ontbijt thuis niet zomaar uit de lucht komt vallen.

– Het ‘Wat ligt er nou op mijn bord’-Wereldontbijt
Kinderen mogen onderling kletsen, maar krijgen ook mini-colleges van koks, boeren en voedselondernemers. Er ligt niet alleen een boterham met jam op hun bord, maar misschien ook wel een snacksprinkhaan of een kromme komkommer. Zo krijgen de kinderen spelenderwijs en etenderwijs een idee van ingrediënten en van voedselsystemen op mondiaal niveau.
Voordelen van dit ontbijt:  Ik verwacht niet dat kinderen na een zo’n Wereldontbijt de volgende dag in de supermarkt zullen zeggen:  ‘Wist je dat er in die pot pindakaas palmolie zit van een plantage uit Indonesië waarvoor tropisch regenwoud is gekapt?’, maar ik geloof wel dat je iets van besef kunt kweken dat eten ergens vandaan komt.

Over pindakaas gesproken, hoe kan het dat ‘s Neerlands nationale trots en signature product ook niet in de canon van het Schoolontbijt is opgenomen?

 

Nationaal Schoolontbijt

A post shared by Basisschool De Zandhorst (@dezandhorst) on

 Bij alle drie de alternatieve schoolontbijtopties is plastic afval ook nog een ‘dingetje’. Niemand heeft zin om na afloop 300 borden af te wassen en het moet er ook leuk uitzien voor de foto. Ieder z’n eigen bord mee en van tevoren beschilderen in de klas? Of biologisch afbreekbare wegwerpborden van palmblad of rietsuikerpulp?

De foto’s bij dit artikel zijn persfoto’s van Nationaal Schoolontbijt.

Zoet nieuws! Our Sugar Sweet Life heeft nu een eigen Facebookpagina waar je alle nieuwe berichten vindt (je hoeft alleen even de pagina te liken).

Ben je meer van het type nieuwsbrief, dan kun je je hieronder aanmelden voor de tweewekelijkse update.


Je voornaam of voorletters:
Je achternaam:

 

 

 

Pepernoten, nu zelfs in een speciaalzaak met luxury edition

Pepernoten in Van Delft pepernotenfabriek, Centraal Station Utrecht

Pepernoten galore in winkelcentrum Hoog Catharijne, Utrecht Centraal. Op pepernootworp afstand van de perrons is daar nu de Van Delft Pepernotenfabriek. Robuuste stellages vol smaken: cheesecake en irish coffee, maar ook seroendeng en ras el hanout.

Dat is nog eens wat anders dan de in het winkelschap al uitgeblust ogende speltpepernoten van Albert Heijn.

Van Delft Pepernotenfabriek Utrecht pepernoten
De proefbakjes pepernoten, met cappuccino-, stroopwafel- en appeltaartsmaak

Het aanbod is ook nog eens gepresenteerd in een eclectische mix van alle winkelbelevingsconcepten van de afgelopen vijf jaar:

  • De naam ‘fabriek’. Anno 2017 had ik eerder voor ‘Pepernoten-Pop up had gekozen, hoewel dat ook al begint te neigen naar 2016
  • Het quasi-schoolbord met witte quasi-schoolbordletters in ‘Hand Lettering‘-stijl
  • De ‘Oil & Vinegar’-achtige proefbakjes met het broodplankje-met-boodschap en weckpotten
  • De exquise Nespresso-like ‘Deluxe Edition’ met matzwarte zakjes voor de kwaliteitsproever
pepernotenfabriek Van Delft Utrecht pepernoten
Veel knisperend plastic, misschien waren juten zakjes beter geweest voor het totaalconcept.

Misschien was het gewoon de kift, omdat ik niks mocht proeven, terwijl een oudere mevrouw met vier zakken de winkel verliet, na de schaaltjes een voor een beproefd te hebben (zou ik ook hebben gedaan als ik haar was geweest).

Menukaart pepernoten Pepernotenfabriek Van Delft
De menukaart met Hand Lettering smaken pepernoot

Toch merkte ik dat het me minder moeite kostte dan ik had verwacht om de winkel zonder aankopen te verlaten. Zelfs geen excuusaankoop ( ‘deze limoncello-smaak is een cadeautje voor vriendin L. die daar zo van houdt’).

Misschien dat in dit geval toch de overdaad schaadt. Juist dat heimelijke handje pepernoten is het lekkerst. Een onverwacht bakje bij de kassa. Een collega die zakje neerlegt bij de koffie-automaat. Niet voor niets was ik laatst gezwicht voor de onverwacht opgedoken pepernoten tijdens een cursusdag. Een vrolijke verrassing die de voorspelbare regelmaat doorbreekt. Daar kan geen luxury edition tegenop.

Zoet nieuws! Our Sugar Sweet Life heeft nu een eigen Facebookpagina waar je alle nieuwe berichten vindt (je hoeft alleen even de pagina te liken).

Ben je meer van het type nieuwsbrief, dan kun je je hieronder aanmelden voor de tweewekelijkse update.


Je voornaam of voorletters:
Je achternaam:

 

Afkicken van suiker lukt alleen met alternatieve instant-bevrediging

Lolly's van Rutgers

Kun je verslaafd zijn aan suiker? En zo ja, hoe moet je dan afkicken van suiker? Als je suiker eet, komt dopamine vrij in je hersenen. Dat hormoon geeft je de spreekwoordelijke sugar high een gevoel van beloning.

Zodra dat gevoel weggeëbd is, willen je hersenen weer een nieuwe beloning. Cocaïne en heroïne hebben hetzelfde effect.

Het is alleen niet bewezen dat suiker een lichamelijk verslavend effect heeft. Bij drugs is dat wel het geval. Ook de afkickverschijnselen die veel mensen ervaren als ze op suikerdieet gaan, zitten dus vooral tussen de oren.

Maar betekent dat dan dat je niet verslaafd kunt zijn aan suiker?

Ik vergelijk het met hoe  zoon L. met zijn favoriete knuffel P. omgaat. Ik zie dat hij een regelrechte high krijgt als hij herenigd is met knuffel P. , als we die hebben teruggevonden in een regenlaars onder de bank, na drie uur lang het huis te hebben doorzocht. Van een lichamelijke verslaving kan zijn geen sprake zijn, maar toch heeft zoon L. last van ontwenningsverschijnselen als knuffel P. niet in zijn bed ligt.

Volwassen mensen slapen doorgaans niet meer met een knuffel in bed, maar zoeken andere troostmiddelen.

Mijn favoriete voedingsexpert VU-hoogleraar Jaap Seidell schreef een interessante analyse in het Parool. Mensen die zich overeten aan suiker en vet, vertonen wel degelijk verslavingsverschijnselen, signaleert Seidell. Ze blijven eten, ook al beleven ze er geen plezier meer aan.

Een wet van de afnemende meeropbrengst in het kwadraat dus. De tweede Magnum is al minder lekker dan de eerste Magnum, laat staan de derde Magnum, maar je kunt niet stoppen tot het pak in de diepvries leeg is.

We love these colourful #Magnum JARS created by @jars_by_dani. #regram #icecream

Een bericht gedeeld door Magnum Ice Cream (@magnum) op

(Er zijn dus fans van Magnum die gratis reclame maken voor Magnum door op Magnum geïnspireerde ijsvariaties te maken)

Het deed me denken aan iemand die ik kende in mijn studententijd. Een oprecht aardige jongen, sociaal en met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Totdat het drankmonster hem weer te pakken te kreeg. Het was een heel stil, gluiperig monster. De jongen ging niet lopen brallen of keihard meezingen met André Hazes, maar trok zich terug in een hoekje, waar hij met resolute blik ogenschijnlijk rustig, maar gestaag en met grote concentratie zijn glazen leegdronk.

Een paar vrienden van deze jongen ging naar de Jellinek-kliniek voor advies hoe ze hem konden helpen. Een kroegverbod? Of appelsap inschenken als hij bier bestelde? Het antwoord was anders dan verwacht. Uiteindelijk was het zijn eigen strijd met de drank, en moest hij vooral liefdevol omarmd worden. Hem negatief aanspreken op zijn gedrag zou juist averechts werken, net als hem isoleren van de groep.

Seidell Parool
“Kun je verslaafd zijn aan suiker?’Jaap Seidell in het Parool, 1 november 2017

Daarom is het jammer dat bij het streven naar een gezonder leefpatroon, of het nou minder alcohol is of minder suiker, vooral in negatieve termen wordt gepraat en gedacht. Mensen ‘gaan de strijd aan met de kilo’s’. Mensen moeten ‘bikiniklaar’ zijn (waarom lees je nooit: ‘zwemboekklaar’?). Zelfs het simpelste, meestgebruikte zinnetje ‘X moet y kilo afvallen’ impliceert dat X niet goed genoeg is zoals-ie is. En dat terwijl minder suiker eten helemaal niet over afvallen zou moeten gaan of over ‘dik’ versus ‘dun/onze schoonheidsnormen’. Zo ontstaat er onbewust een frame van ‘dik = slap’.

Seidell schrijft verder: ‘Mensen pijnigen zich in de sportschool of volgen solitair saaie en strenge diëten’. Het is inderdaad lastig om van jezelf een instant-Seneca te maken, de Romeinse, stoïcijnse filosoof die ik nog ken van mijn eindexamen. Bij alles wat hij deed, zei hij: ‘Dit is wat ik nu hoe dan ook moet doen, dus vind ik het leuk’.

De conclusie van Seidell is dan ook volkomen terecht: ‘als je kunt kiezen voor gedrag waaraan je plezier beleeft of voldoening aan ontleent, raak je intrinsiek gemotiveerd’.

The proof of the pudding is in the eating, zou ik bijna zeggen. Seidell beschrijft hier precies waarom de No Sugar Challenge voor mij een keerpunt was, op een enkele pijnlijke uitzondering na (don’t mention the oma’s cake).

Voorheen pijnigde ik mezelf met uitgestelde bevrediging. Als ik 40 dagen niet zou snoepen, dan zou ik mezelf belonen met een ring/een weekend weg/een nieuwe outfit et cetera, et cetera. Maar voor iemand die grandioos zou zakken voor de Marshmellow test, is zo’n uitgestelde beloning bij voorbaat gedoemd te mislukken. De kern van de verslaving is immers dat je je niet kunt beheersen (ook weer zo’n negatieve terminologie).

Maar de No Sugar Challenge is leuk op zichzelf, zonder mezelf een grote beloning in het vooruitzicht te stellen op dag 365. Aan deze site werken is leuk, het contact met lezers is leuk, daar kan geen zak apekoppen tegenop.

Zoet nieuws! Our Sugar Sweet Life heeft nu een eigen Facebookpagina waar je alle nieuwe berichten vindt (je hoeft alleen even de pagina te liken).

Ben je meer van het type nieuwsbrief, dan kun je je hieronder aanmelden voor de tweewekelijkse update.


Je voornaam of voorletters:
Je achternaam:

 

Getest: Heinz ketchup met minder suiker en meer tomaten

Heinz ketchup 50%

Ketchup, ik schreef er al eerder over.  Sinds mijn faux pas met de ketchup als slinkse suikervervanger heb ik geen ketchup meer aangeraakt. Het is tenslotte de No Sugar Challenge, en de duivel zit in het detail. Zo’n spuitdrolletje ketchup op je bord is een vermomd suikerklontje.*

Man P. kwam thuis met een Heinz 50% ketchup. Niet voor mij, maar voor hemzelf. In deze ketchup zit volgens het etiket 50% minder suiker en 50% minder zout dan de gewone Heinz ketchup. Ik weet dat Heinz een gigantische multinational is die zelfs ‘onze’ duurzame intenties hebbende Unilever wilde verslinden, maar dat een sympathieke tomaat de ‘nul’ vormt van de ’50’ geeft deze fles toch iets aandoenlijks.

Het mooie is dat deze ketchup 174 gram tomaten per 100 gram ketchup bevat, terwijl de bijna-lege ‘gewone’ Heinz ketchup in onze koelkast 148 gram tomaten per 100 gram bevat. De halve Heinz levert dus meer tomaten op voor je geld, zou je zeggen.

ketchup heinz regular and 50% minder
Links de gewone Heinz ketchup (bijna op) en rechts de Heinz 50% testfles. (Duplopoppetje om idee te geven van de grootte)

Voor die hogere tomaatdichtheid betaal je wel het volle pond. De gewone tomatenketchup kost €4,23 per liter, de 50% ketchup kost €5,10 per liter. Dat lijkt logisch: de groente tomaat is duurder dan de bulkproducten suiker en zout.

Maar kijk ik naar het gewicht: de gehalveerde ketchup weegt 1100 gram per liter (550g-500 ml, zie foto). De gewone ketchup weegt 1142 gram per liter (875ml-1kg, zie foto).
Waar zijn die extra tomaten gebleven? De smaak is overigens bijna hetzelfde, zegt Man P.

Questionmark ketchupwijzer
Een tip voor ketchupliefhebbers: in de ketchupwijzer van Questionmark vind je een ranglijst van 24 ketchupmerken, gesorteerd op suikergehalte, zoutgehalte en wel/niet biologisch.  Het is dus geen smaaktest. De Jumbo ketchup bungelt onderaan met bijna 6 suikerklontjes per 100 ml. Is dat erg?

Dat is niet erg, maar het is wél goed dat je het weet. Stel dat een flinke kneep uit de ketchupfles 35 gram is, dan zit je op twee van de maximale 11,5 tot 15 suikerklontjes per dag.

De traditionele Heinz ketchup staat op plek 21 en scoort dus aardig ongezond. Een bekend, internationaal merk hoeft dus zeker niet beter te zijn dan snackmerken als Remia (nr 3) of de ‘Zaanse tomatenketchup’ van Van Wijngaarden (nr 2, zo’n tube, je kent het wel). Heinz 50% staat op nummer 8.

Op nummer 1 staat Tons ketchup, met 1 groot uitgevallen suikerklontje per 100 ml, geheel zonder toegevoegde suikers.

Nogmaals, het is geen smaaktest. Met een proefpanel was de volgorde vast weer anders geweest. Voor mij was de natuurlijke ketchup die we we een tijd geleden in huis hadden (met een minuscuul beetje suiker en een minuscuul beetje smaak) achteraf gezien de perfecte opstap naar een ketchuploos bestaan.

*Ik heb zelfs op een feestje de zelfgemaakte tomatenketchup met een snufje suiker laten staan, en heb vervolgens een zak chips leeggegeten. Overcompensatie met vette, hartige snacks blijft een gevaar tijdens de No Sugar Challenge. 

Groente en fruit duurder door hogere BTW? Lekker dom

appelboom btw groente fruit

‘Twee ons groente, twee stuks fruit, dan houd je het een heel stuk langer uit.’ Ik schat dat ik in mijn leven zo’n 10.000 appels, 5.000 bananen en 20.000 sinaasappels op heb.

Nooit bij stilgestaan dat daar BTW op zit, en het nieuwe regeerakkoord dus ook over appels en peren gaat. Daarover later meer.

Bij ons in huis moeten de bananen verstopt worden, want die worden anders zo weggegeten waar je bij staat. Het is voor mij onbegrijpelijk dat er mensen zijn die niet van fruit houden. Vriendin A. is zo iemand. Je maakt haar heel erg verdrietig als je een appel of peer in haar directe blikveld houdt. Nu is ze als volwassene wel richting de bessen en frambozen gegaan, en heeft ze zich altijd zo veel mogelijk aan die ‘twee ons groente’ per dag gehouden.

Maar ik snap ook wel dat fruit niet altijd hetzelfde ‘ha, lekker’-gevoel oproept als een roze koek of een zak Engelse drop. En eerlijk gezegd heb ik nog nooit een impuls aankoop gedaan bij de kassa sinds sommige supermarkten, heel goedbedoeld, daar snoeptomaatjes en snackkomkommers neerleggen, in plaats van Mars en Snickers.

Het viel me laatst wel op bij de Dirk van den Broek bij mij in de buurt, dat de zakken oranje nachochips en de megabakken familiesnoep zodanig uitgestald stonden dat je ze bijna moest kopen om je überhaupt een weg te kunnen banen door het winkelpad.

Ik schreef hier al over in mijn laatste redactioneel voor OneWorld, maar het onderwerp blijft me bezighouden. Waarom wordt het ons zo veel makkelijker gemaakt om ongezond te eten dan om gezond te eten? (En dat ongezonde werkt ook nog eens door in ongezonde productieprocessen en meer vervuiling, maar dat is een ander verhaal)

Daarom is het vreemd dat onze nieuwe regering de BTW op voedsel wil verhogen van 6% naar 9%. Nu denk je misschien: balen, maar dan wordt toch AL het eten duurder? Dat klopt, maar omdat fruit en groente al relatief meer kosten, gaan die prijzen extra omhoog.

Sinds het jaar 2000 is suiker 18% goedkoper geworden, schrijft Foodwatch. Groenten en fruit zijn juist anderhalve keer duurder geworden: +50% en +41%. Foodwatch heeft een petitie opgesteld die je online kunt signeren.

Foodwatch schrijft verder:  Een donut kost 55 cent, een Mars pakweg 36 cent, een roze koek 16 cent en een appelkoek …. 11 cent. Een appel daarentegen kost 59 cent, een paprika 99 cent en een avocado al snel meer dan een euro.

Dat is zo jammer, want groente en fruit hoeven niet duur te zijn. In de omgeving van het Brabantse Boxmeer, waar ik ben opgegroeid, koop je bij mensen aan huis de lekkerste en meest verse seizoensfruit en -groente, al dan niet biologisch. Gigantische stronken kool, bijna angstaanjagende bossen wortels, zakken aardappels en uien, dozen vol appels. Je moet alleen wel weten wat je ermee kunt doen.

Ik weet dat leerlingen en docenten al helemaal doorgedraaid raken van wat ze er allemaal doorheen moeten stampen in een schooljaar, maar soms lijken me ouderwetse gezondheids-, kook- en wecklessen best een aardig idee.

Maar zolang die er nog niet zijn, is het vooral belangrijk dat we alles op alles zetten om mensen wat vaker richting een paprika te bewegen in plaats van naar een zak paprikachips.

De BTW verhogen zodat groente en fruit relatief nog duurder worden, dat is lekker dom, zoals zoon S. zou zeggen.

De eerste maand van de rest van het suikerloze jaar

oorbellen cool japan - de eerste maand van het suikerloze jaar

En toen was er dus het voornemen om het jaar vol te maken met de No Sugar Challenge. Een maand zonder suiker, drie maanden zonder suiker,  dat is voor beginners. De zomer leek een relatief makkelijke periode te zijn geweest, nu zou het echte werk beginnen. Maar meteen bleek waarom een challenge zonder bereikbare deadline meestal niet werkt. In plaats van een overzichtelijke 90 dagen, lag er nu een groot, grijs, mat gat voor me van een eeuwigdurend smaakneutraal bestaan.

snoepmonsters eerste maand suikerloze jaar
Suikervrije snoepjes gekregen van collega A.

Het was ook het begin van mijn maatschappelijke sabbatical, dus ik zat ook niet meer in mijn vertrouwde sociosfeer waarin collega’s je met argusogen bekijken of je niet te dicht in de buurt van de redactiesnoepla komt.

eerste maand suikerloze jaar
Frambozencake met sukrin voor de verjaardag van zoon L.

Lezers mailen wel eens dat ze een eigen No Sugar Challenge nog geen dag volhouden. Bij mij werkt het ook alleen omdat ik weet dat lezers meekijken.

Het omgekeerde ‘niemand-weet-het-dus-laat-ook-maar’-principe wreekte zich meteen tijdens de opleiding taalmaatje van een ‘nieuwkomer’ in Nederland. We moesten als huiswerk thuis een themales verzinnen en voorbereiden, en eventueel de benodigde attributen meebrengen.  Degene naast mij had een leuke les verzonnen over Sinterklaas, met een zak chocoladepepernoten als attribuut.

Na het rollenspel ging de zak de klas rond, om vervolgens te blijven liggen pal naast mij. “Neem vooral!”, lachte mijn buurvrouw aardig. Toen de zak rondging had ik er ook een genomen…want ja… chocoladepepernoten…daarvan mocht ik er toch wel eentje proeven… Wat is 1 pepernoot op een suikerloos jaar?

Toen ze de open zak gul naast mijn schrift legde, was het te laat om de No Sugar Challenge nog te noemen. Dus dat worden straks tien verlengdagen vanwege een overtreding van tien pepernoten in het suikerloze jaar.

3dprinter koekjes suikerloze jaar
De koekjes bij de cursus 3Dprinten & design van afval heb ik laten staan, op straffe van nog meer verlengdagen van het suikerloze jaar

Het verjaardagsfeest van vriendin L. en haar dochter M. leverde een volgende strafverlengdag op. Er was zelfgebakken cake, die ik strikt genomen volgens mijn eigen regels mocht nemen, maar het werd de jaren 70 vintage enorme succesrecept-slagroomtaart van de plaatselijke bakker. Een wolk van een taart en een strafpunt waard (vergeet strawberry cheesecake, ik voorspel een revival van de ouderwetse slagroomtaart, compleet met stuks fruit en zo’n chocoladeflik op de bovenkant).

Om ook weer niet zo veel strafpunten te verzamelen dat ik straks twee suikerloze jaren in het vooruitzicht heb, heb ik mezelf toegesproken dat ik mezelf vanaf nu weer in het gareel ga houden en alleen nog naar zoete dingen mag kijken, plus overal melden dat ik bezig ben met de No Sugar Challenge. Als ik dat niet volhoud, kan ik altijd nog de oorbellen van de foto bovenaan dit artikel gaan dragen als een visuele reminder. (Ze zijn te koop bij de Cool Japan-tentoonstelling in Museum Volkenkunde)

Afgehakte heksenvingers en drolletjescake bij het griezelige kinderboekenfestival. @hw10 @kinderboekenweek @veerledori

Een bericht gedeeld door suikerlon (@oursugarsweetlife) op

 

Craving for more? Wil je de nieuwsbrief ontvangen met altijd de drie meest recente berichten? Vul dan hieronder je gegevens in:  


Je voornaam of voorletters:
Je achternaam: