Nachtmerrie van elke ouder: je vergeet het tussendoortje van je kind

donald duck bananenschil

Sinds zoon S. naar school gaat, heb ik een terugkerende droom: dat ik me ‘s middags tijdens mijn eigen lunchpauze ineens realiseer dat hij geen fruit en brood bij zich heeft.

Het is me één keer overkomen dat de fruitschaal ‘s ochtends leeg was, terwijl hij ‘s avonds nog vol was. Dat was de eerste dag dat zonen S. en L. zelf als alvast naar beneden mochten en zelf de tv aanzetten. Op de bank zaten twee jongetjes Kindertijd te kijken, op de vloer lagen twee bruin geworden bananenschillen op de klassieke Duckstad-manier.  Ze hadden een stoel bij het aanrecht gezet en richting de fruitmand geklommen. Gelukkig hadden we nog een pakje bramen  en frambozen alias  ‘Zomerfruit’ van Albert Heijn in de vriezer. Zoon S. was zielsgelukkig. Een bakje! Met stukjes fruit! Met een vorkje!

Ik vroeg aan de juf hoe ze dat doet als een leerling op school pas ontdekt dat er geen fruit in z’n rugzak zit. ‘Dan krijgt-ie van zijn klasgenootjes een stukje van hun fruit’, zei ze. Ik dacht aan alle keren dat ik een gebutste of bijna-melig geworden appel in de tas van zoon S. had gestopt. Hij had er nog nooit over geklaagd, maar plotseling schaamde ik mij met terugwerkende kracht voor zijn klasgenoten.

Minder suiker, meer slapen

kat

Laatst zat ik met vriendin F. op de fiets. ‘Zeg, is er iets mis met je nieuwsbrief? Ik heb ‘m al een tijdje niet meer gehad..’, vroeg ze. En iemand anders vroeg: ‘Oursugarsweetlife is wel heel stil op Facebook, ben je met de No Sugar Challenge stopt?’

Ik praatte er wat omheen, maar een goed excuus had ik niet. Een site verbergt niets. Als er niks nieuws op komt, is er ook niks nieuws te zien. Het is geen bibliotheekboek waarvan je kunt zeggen ‘Je moet wat beter zoeken, ik zie in de computer dat het niet is uitgeleend, dus het moet ergens op een plank staan. Misschien heeft iemand ‘m teruggezet bij de verkeerde letter.’

De waarheid is dat ik, sinds ik minder suiker eet, vaker op tijd naar bed ga. Althans, dat probeer ik. Ik had de vastgeroeste gewoonte om ‘s avonds laat een doorstart te maken met een grote bak yoghurt met noten en rozijnen (de best gezonde variant) of een zompig stuk oma’s cake (de ranzige er-is-verder-echt-niks-lekkers-in-huis variant). Niks fijner dan ‘s nachts typen op een gestaag brommende suikermotor, terwijl de rest van de huisbewoners met regelmatige ademhaling ligt te slapen, met af en toe een snurkje.

Maar als die suikermotor geen brandstof heeft gehad, dan geeft het lichaam een duidelijk signaal: ogen die dichtvallen, ledematen die zwaar worden. Daartegen helpt alleen de slaap. Ik zou wel eens een onderzoekje willen doen onder veelschrijvers, onderzoekers en politici: hoe houden zij de slaap tegen?

Wat er gebeurt als suiker je leven weer even binnensluipt

snoepjes

Het begon als een moment van zwakte, maar achteraf bezien kan ik het een geslaagd semi-wetenschappelijk experiment noemen.

Ik ging half maart een week op vakantie, en mocht van mezelf die week weer zoet eten. Het begon namelijk met een lange roadtrip.  Twaalf uur in de auto zonder drop en chocola, dat zag ik echt niet voor me.  Alle suikerloze uitdagingen van het afgelopen jaar verbleekten bij deze hindernis. Ik liet het dus maar gewoon toe voor mezelf. Ik praatte het voor mezelf goed door het als een wetenschappelijk experiment te behandelen. Hoe zou ik fysiek en mentaal reageren op ongelimiteerd zoet eten?

Hier de quasi-wetenschappelijke bevindingen:

  • Suiker werkt wel degelijk oppeppend om die laatste 200 kilometer ook nog vrolijk achter het stuur te zitten
  • Met suiker houd je het langer vol  als je hits uit de jaren 80 en 90 wil meezingen die op repeat staan
  • Binnen een paar dagen wordt je huid onrustiger
  • Een suikershot in de vorm van een stuk chocola of appeltaart geeft fysieke en mentale energie om je lichamelijk in te spannen terwijl je al trek begint te krijgen in het avondeten
  • Er is ineens geen beperking meer. Elk koekje dat wordt geserveerd op een terras bij je kopje koffie, mag, nee, moet ineens opgegeten worden. Elk pepermuntje dat je bij de rekening krijgt in een restaurant. Alsof je hersens letterlijk alle sluizen openzetten richting suiker.
  • Oude patronen worden razendsnel hervat, alsof ze in de coulissen staan van ons dagelijkse toneel. De verbaasde uitroep: ‘Hee, er lag hier vijf minuten geleden nog een volle zak M&M’s, en nu is-ie helemaal leeg!’ had ik al bijna tien maanden niet meer gehoord, maar klonk meteen weer heel vertrouwd…

Met al deze resultaten op een rijtje verwacht je dat de No Sugar Challenge nu definitief in het water was gevallen. Mission failed. Maar terug in Nederland, bleken de bijna tien suikerloze maanden zich ook al aardig vastgebeten te hebben in mijn leefgewoontes. Wat gebeurde er? Ik stopte VANZELF weer met mijn suikerexplosie*. Blijkbaar was ik al zo geconditioneerd geraakt door die tien maanden bijna geheelonthouding, dat ik thuis vanzelf weer een boterham met hummus en paprika ging maken aan het aanrecht, in plaats van een boterham met chocopasta. Ik liep naar de pot met chocopasta, maar boog op het laatste moment af richting hummus en paprika.

Op zelfhulpsites lees je vaak dat je in 21 dagen of 40 dagen een gewoonte kunt doorbreken. Ik denk dat dat aan de korte kant is. Maar 300 dagen, dat is haalbaar.

*Met als uitzondering zelfgemaakte verjaardagstaart, zoals jullie weten. Aan het uitzonderingslijstje heb ik toegevoegd citroen-meringuetaart van Holtkamp, en soms kantoorchocola als een collega die meeneemt.

Plasticvrije bietenhapjes bij Ekoplaza

Bamboeschoteltje Ekoplaza

Het was rond half vijf ‘s middags. Ik fietste over straat, een werkafspraak was eerder klaar dan verwacht. Het was nog te vroeg voor het avondeten, maar precies op tijd voor een weergaloze energiedip. Ik kreeg visioenen van grote zakken Engelse drop en chocoladebroodjes.

Ineens hoorde ik muziek, van het type dat we tien jaar geleden nog ‘loungemuziek’ noemden. Het geluid kwam uit de richting van Ekoplaza, maar dan uit een deur ernaast. ‘Ekoplaza lab’ stond er op doeken die de muren bedekten.

Plasticvrije deejay Ekoplaza
Plasticvrije deejay

Binnen stond een dj achter een draaitafel, en babbelden mensen met champagneglazen in de hand ingetogen blij met elkaar, een paar kinderen renden rond.

Het bleek de feestelijke opening van de eerste plasticvrije minivestiging van Ekoplaza. Er waren op dat moment 682 producten te koop, meldde een bordje (ik heb ze niet geteld), voornamelijk in glas, of verpakt in verdacht veel op plastic lijkend biomateriaal van houtvezel of melkzuur uit rietsuiker. Bij de groenteafdeling hingen linnen tasjes.

plasticvrije bietenhapjes
plasticvrije bietenhapjes

En: op de statafels stonden hapjes op bamboebordjes en met bamboebestek. Een mevrouw kookte ter plekke couscous met wokgroenten. Een enigszins eclectische combi, maar precies wat ik nodig had om half vijf ‘s middags. De gedachte aan Engelse drop was er meteen door verdreven. De minimozzarellahapjes, de wortelstengels met hummus en de pittige bietengazpacho zorgden ervoor dat ook het visioen van het chocoladebroodje in het niets oploste.

linnen tasje Ekoplaza

Ik ging naar huis met een linnen tasje met studentenhaver in bioplastic en yoghurt in glas voor thuis. ‘Alleen het kassabonnetje’, zei de vriendelijke jongen bij de kassa. ‘Daar hebben we nog geen duurzaam alternatief voor.’

Wil je altijd de drie nieuwste artikelen ontvangen in je mailbox? Abonneer je op de nieuwsbrief:

Je mailadres:
Je voornaam of voorletters:
Je achternaam:

Is suiker het nieuwe roken?

Wafels, Pixabay

Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik loop altijd een week achter met mijn weekendkranten. Doordeweeks scan ik elke ochtend de krant snel op mijn telefoon-app, maar in het weekend is er ergens een achterstand ontstaan die ik niet meer krijg ingehaald.

Het voordeel is dat als je dan de krant alsnog leest, je het harde nieuws en de hypes van de week ervoor kunt overslaan, en je kunt concentreren op de onderzoeksverhalen en interviews met schrijvers, denkers en ondernemers. Een nadeel is dat je tijdens een jaar-in-nieuwsfeitenquiz nauwelijks een bijdrage levert aan de winkansen van je team, zo ontdekte ik pijnlijk tijdens afgelopen oud-en-nieuw.

In het FD van vorig weekend, 24 februari, stond een lezenswaardig artikel dat antwoord geeft op de vraag: is suiker het nieuwe roken? Ik heb het het afgelopen jaar vaak gehoord, vaak een beetje lachend of mokkend: ‘Je mag tegenwoordig ook niks meer’, of ‘Nu roken is aangepakt, is suiker het volgende dat niet meer mag’.

Ik wil niemand vertellen wat ze wel of niet mogen, maar het is wel interessant om te bekijken of de vergelijking hout snijdt. Volgens Bénédicte Ficq, de advocaat die de tabaksindustrie voor de rechter probeert te slepen, is dat niet het geval. Ze zegt in het FD: ‘Journalisten maken graag die vergelijking, maar die gaat gewoon niet op. Kijk maar naar de cijfers.’  Door roken overlijden vele malen meer mensen dan door bijvoorbeeld alcohol. Roken is ook al schadelijk en verslavend van zichzelf, terwijl bij suiker de lichamelijke verslaving niet bewezen is. Het Diabetesfonds zal geen rechtszaak beginnen tegen zoetfabrikanten, want ‘suiker zit vrijwel overal in, dan kom je al snel op een hellend vlak’.

Frisdrank- en snoepfabrikanten doen al aan zelfregulering om volkswoede en rechtszaken voor te zijn. Ik schreef eerder over Coca-cola, Heinz tomatenketchup, en  Blue Band hazelnootpasta met minder suiker.

Waar nog veel suiker in wordt rondgepompt, zijn gek genoeg juist de kinderkoekjes. Neem de Dorakoekjes waar ik eerder over schreef: de positief beleefde kinderfiguurtjes geven een onterecht gevoel van vertrouwen in de gezondheid van het product.

Voor de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding gaat het nog niet ver genoeg, lees ik  in het artikel van FD-redacteuren Jeroen Bos en Marieke ten Katen.  Een woordvoerder van de Alliantie wordt geciteerd: ‘De industrie heeft een heel ander idee over wat gezond en ongezond is dan wij. Daarom willen wij nu dat de politiek ingrijpt en zorgt voor een verbod op het gebruik van kinderidolen voor alle voeding die niet in de schijf van vijf past.”

Het lijkt paradoxaal, maar juist ook van consumenten, die alle die zoete verleidingen in het winkelwagentje blijven gooien, komt ook de vraag om regulering door de overheid. Dat merkte ik althans aan de reacties op mijn gastcolumn over suiker voor de Volkskrant. Waar bemoei je je mee, schreef een deel van de lezers. ‘Mogen we dan helemaal niks meer???’ om daaraan te voegen ‘De overheid moet gewoon regels instellen’.

Laten we dus toch nog maar een vergelijking maken met de anti-rookmaatregelen. Toen het rookverbod werd ingesteld in horeca, leek mij dat heel ongezellig. Mijn hele studententijd had ik in ruimtes doorgebracht waar het blauw stond van de rook. Het hoorde bij het uitgaansritueel, dat je na thuiskomst je kleren op het balkon legde, omdat de stank anders niet te harden was. Nu vind ik het al bijna niet te harden als iemand buiten een sigaret opsteekt aan een naastgelegen terrastafeltje.

Suiker, we lossen het samen wel op. Laten we gewoon beginnen met ruimtes waar veel kinderen komen: kinderdagverblijven, scholen, naschoolse opvang, sportclubs. Dan kunnen we nieuwe gewoontes aanleren zonder rechtszaken.

Getest: Peijnenburg ontbijtkoek zonder suiker

Peijnenburg Zero

Man P. heeft sinds kort de ‘Peijnenburg Zero’ in huis gehaald. Deze is gezoet met xylitol in plaats van suiker. Peijnenburg is er zelf behoorlijk trots op. ‘Voor het eerst sinds 1883 is het onze Peijnenburgbakkers gelukt om ontbijtkoek te bakken zonder toegevoegde suikers’, meldt Peijnenburg op de speciale Peijnenburg Zero website.

‘Xylitol gaf voor ons het beste resultaat op een mooie koekkwaliteit’, meldt Suzanne van Dijk, van de afdeling R&D van Peijnenburg, in een filmpje op de site. Xylitol is een natuurlijke suikervervanger, die wordt ‘onder andere gewonnen uit berkenbomen die in de natuur staan’. Het blijft onduidelijk of dat het ook geval is met de Peijnenburg-xylitol. Het lijkt mij waarschijnlijker dat die wordt gewonnen uit maïs, want dat is goedkoper voor massaproductie.

Feit is dat de Zero ontbijtkoek bijna zeven keer minder suikers bevat dan gewone ontbijtkoek. Man P. is overigens te spreken over de smaak: hij proeft geen verschil met gewone. Ook de koekkwaliteit, een woord waar ik tot vandaag nog nooit van had gehoord, is hetzelfde.

Een nieuwe baan, nieuwe eetgewoonten

Champagnetaart van Holtkamp

Dit is de champagnetaart van patisserie Holtkamp. Die had collega C. meegebracht ter gelegenheid van onder andere mijn eerste werkdag. Ik heb een ministukje genomen, want het zou onbeleefd zijn geweest om te weigeren, toch?

“Klopt het dat je blog minder vaak verschijnt”, vroegen een paar lezers de afgelopen weken. Ik kan jullie verzekeren dat er na 261 dagen nog geen suikerschrijfmoeheid is opgetreden. Een nieuwe baan kost alleen altijd wat extra energie. Plus, er kwam ineens een concurrerend onderwerp in mijn blikveld.

Het is namelijk een baan bij een organisatie die zich inzet voor een eerlijk voedselsysteem. De komende tijd ga ik me daar volledig richten op koffie. De afgelopen weken heb ik daarom alles wat los en vastzit gelezen over koffie en ben ik zelfs bij een heuse koffieproeverij geweest. Dat heet trouwens een cupping en je moet de slokjes koffie met een lepeltje scheppen en vervolgens uitspugen.

Koffiekunst
Koffiekunst op mijn nieuwe werk

Elke organisatie brengt weer z’n eigen type eetgewoontes en -gebruiken mee. Je hebt kantoren waar iedereen achter z’n bureau eet, of waar juist iedereen individueel of in duo’s een wandelingetje maakt. Je hebt kantoren met een immense bedrijfskantine, inclusief kantinejuf en kroket op vrijdag.

We hadden bij mijn vorige werk ooit een kantine waar ze elke dag twee verse soepen serveerden. Niet de standaard ‘champignon-roomsoep’ of ‘rijkgevulde tomatensoep’, maar recepten uit de hele wereld. Als ik niet kon kiezen, nam ik ze gewoon allebei.

Toen we later kantineloos de werkweek door moesten komen, stapelden de bakjes hummus en potten pindakaas zich op tot het plafond. Veel collega’s namen kliekjes mee van huis, waardoor je een leuk inkijkje kreeg in ieders huiselijke eetgewoonten.

Mijn inzending voor het broodje van de maand
Mijn inzending voor het broodje van de maand

 

Op mijn nieuwe werk houdt iedereen van lekker eten. We leggen allemaal een vast bedrag per maand in, waarvoor elke week vers brood, kaas, sla, tomaten, alfalfa, paprika, verschillende soorten hummus, avocado et cetera worden ingekocht op de markt. Daarnaast zijn er altijd vaste smaakmakers in huis, zoals augurken, zongedroogde tomaten, olijven, mosterd en pesto.

Zo’n rijkgevulde lunch zorgt ervoor dat je de middag doorkomt zonder merkbare dip. En je hebt ook al een groot deel van je groenten binnen voor die dag. ‘s Middags warm eten, wat boeren in Brabant tot eind vorige eeuw nog wel deden, is eigenlijk helemaal zo gek nog niet.

Het enige is dat het lastig maat te houden is met zoveel lekkers op tafel, zeker als ook het tosti-apparaat uit de kast wordt gehaald. Collega A. berekende laatst dat we ieder 1200 kilocalorieën hadden weggeluncht. Een Big Mac-menu is 1300 kilocalorieën, inclusief cola, friet en mayonaise.

salade met feta en olijven
Zelfgemaakte salade met feta en olijven

Laatst hadden collega’s M. en I. het eten verzorgd bij een bijeenkomst over blockchain & voedsel. Er was aan het einde van de avond nog een grote kom pastasalade over. Ik nam ‘m op de fiets mee naar huis en zette ‘m in de buurt-app en -Facebookpagina. De volgende dag was ik druk bezig met bakjes en zakjes en pendelen tussen huizen, want het liep storm. Zeg nou zelf, zo’n lekkere salade als hierboven op de foto, die laat je toch niet verpieteren?

borrelsla
Kantoorhumor: borrelsla

En zoals elke organisatie heeft ook mijn nieuwe werkomgeving zijn eigen, kantoorspecifieke humor, die in dit geval bijzonder vaak over eten gaat. Zo was er laatst de introductie van de borrelsla, een restje sla dat perfect smaakt bij een wijntje tijdens de vrijmibo.

 

Recept voor suikervrije bananenfrisbee

bananencake Carina Purefoodie

Er kwam een verjaardagsfeest aan van een van onze nichtjes. We vernamen dat schoonzus C. al suikervrij aan het proefbakken was geslagen. Het betrof een bananencakerecept van de website Purefoodie. Het proefbaksel werd liefkozend ‘de frisbee’ genoemd. De smaak van deze bananenfrisbee was prima, maar de cake was niet hoger geworden dan een centimeter.

Op de feestdag zelf was het gebakken exemplaar een stuk luchtiger. We doopten ‘m de soufflé. Zie voor het bewijs de foto bovenaan dit artikel. Maar, eerlijk is eerlijk, nog steeds was-ie nou niet bepaald de hoogte in gerezen.

Ik merk thuis bij het uitproberen van recepten ook dat de suikervrije baksels de neiging hebben om bescheiden te blijven qua omvang. Heeft het iets te maken met de al die bananen die erin gaan?

Suikervrije cake met banaan van Purefoodie
Suikervrije cake met banaan van Purefoodie

En hier vind je het bananencakerecept van Purefoodie: makkelijk, snel, lekker en redelijk gezond met meel, bananen en boter als hoofdbestanddelen.

Mars geeft energie…als de snoepautomaat het doet

Mars in de snoepautomaat

Mars. Er was een tijd dat mijn vader regelmatig een Mars in zijn auto had liggen, om te eten als tussendoortje. Mijn zusjes en ik keken vol ontzag naar die reep in zwartglanzend papier op het dashboard. Het kwam niet in ons op om eraan te komen, want Mars was voor grote mensen. We geloofden oprecht dat de Mars de toch al bovenaardse krachten van onze vader versterkte. Mars geeft energie, was niet voor niets de succesvolle slogan.

Er gingen jaren, decennia voorbij dat ik niet aan Mars heb gedacht. Totdat ik op een vrijdagavond nog op mijn werk ben. De rest van de collega’s is al naar huis, maar ik wilde per se nog iets afmaken. Ik loop naar de koffiemachine en passeer de snoepautomaat. Het licht is gedimd, de automaat is zo goed als leeg, op twee rijtjes Marsen na. Ik voel een euro in mijn broekzak. Dit heeft zo moeten zijn. Ik weet het, ik mag geen suiker, dus zeker geen Mars, maar hé, Mars geeft energie. Of anders geef ik de Mars aan Man P., die kan vast ook energie gebruiken.

Mars stilt de stevige trek
Een Mars moet je eten in een zo groot mogelijk formaat

Ik doe de euro in de machine, tik het getal in en de Marsreep schuift naar voren. En blijft hangen voor de val. Ik schud nog even aan de zijkant van de automaat, maar die blijkt zwaarder dan gedacht. Er is niemand meer in het pand om mee te helpen schudden. Ik zie een nummer dat je moet bellen in geval van storing, maar om nu op vrijdagavond te bellen dat mijn heimelijke Mars vastzit?

We zullen nooit weten wie de Mars zou hebben opgegeten. Ik kan achteraf zeggen dat ik die Mars natuurlijk aan mijn vader had gegeven. Voor op het dashboard.

Mars geeft je energie

Vitamini’s van Lidl: beter dan kinderfiguurtjessnoep

VitaMini's Lidl

Het aftellen is begonnen. Op 25 februari is het over met de VitaMini’s. Voor in totaal 1200 euro aan boodschappen kun je sparen voor Bram Broccoli, Aisha Appel, Bert Banaan en vijf andere groenteknuffels: de ‘VitaMini’s. ‘Voor dat geld ga ik liever een weekend naar New York met z’n tweeën’, las ik al op Twitter bij @Globalistaa. Per knuffelgroente ben je 150 euro aan boodschappen kwijt. Zoals Lidl zegt: je hoeft ze niet allemaal te sparen. Dat is ook wel weer duurzaam gedacht.

Lidl wil met deze actie naar eigen zeggen stimuleren dat kinderen fruit en groente eten. Maar of dat gaat lukken? Auteur, columnist en blogger Anne Eekhout betwijfelt dat, met een verrassende  logica:

Als je een kind wil bewegen om meer koeienvlees te eten, geef je hem dan een koeienknuffel? […] Eigenlijk verwacht ik het tegenovergestelde effect. De knuffel die hier in huis komt, zal nooit meer op een bord verschijnen, in welke gedaante dan ook. Daarom gaat het een aubergine worden. Lusten we allemaal toch niet.

Lees hier hoe Anne door de koopjesafdeling van Lidl struint om aan die 150 euro te komen voor een aubergineknuffel. Zelf zou ik in deze redenatietrant voor Chanti Champignon gaan.

Ik stel voor dat we allemaal tijdens de laatste spaaractieweken extra veel groente en fruit kopen bij Lidl en extra VitaMini-zegels sparen, om Lidl te laten merken dat we dit initiatief ondersteunen. En dan geven we al die extra zegels aan de kinderen van Anne Eekhout.